In de Nederlandse traditie wordt Sinterklaas begeleid door een menselijk figuur. InĀ  de landen om ons heen wordt hij begeleid door duivels. Dit was in Nederland ook het geval voordat Zwarte Piet bestond. Daarnaast komt alleen in de Nederlandse traditie Zwarte Piet samen met Sinterklaas per boot aan uit Spanje. De aankomst is een element dat past bij een menselijke figuur als Zwarte Piet. Een bovenmenselijk figuur als een duivel hoeft normaal niet ergens vandaan te komen. Die is er gewoon. Hooguit komt de duivel uit onherbergzame oorden zoals het bos of uit de bergen. Een duivel maakt al helemaal geen gebruik van vervoermiddelen als een stoomboot. Het verhaal van de aankomst uit Spanje en de menselijke Zwarte Piet zijn daarom met elkaar verbonden.

Het is onwaarschijnlijk dat een dergelijk verhaal zomaar ontstaat. Een volkstraditie die al eeuwen wordt gevolgd zal zich in de loop van de tijd gaandeweg aanpassen aan omstandigheden. De verandering naar de stoomboot uit Spanje en Zwarte Piet is echter een dramatische metamorfose. Als deze nieuwe vorm zo aantrekkelijk is, en de oude traditie zo makkelijk wordt vervangen, waarom wordt hij dan niet ook direct in andere landen nagevolgd?

Ruim 20 jaar geleden is het idee geopperde dat Zwarte Piet een page zou kunnen zijn. De Sint zou een page als helper hebben gekregen omdat voorname personen op schilderijen dit ook hadden. Dit idee is om de volgende twee redenen onwaarschijnlijk:

  1. Een volksgebruik laat zich niet zo makkelijk rigoureus veranderen.
  2. Zwarte Piet en de stoomboot zijn met elkaar verbonden. Een schilderij van een page verklaart niet de combinatie met de stoomboot.

De beelden van de page zijn hooguit gebruikt omdat er behoefte was de Zwarte Piet af te beelden. Tot begin 19e eeuw bestond Sinterklaas alleen in verhalen. Maskerades bestonden wel, maar daar wilde Schenkman waarschijnlijk juist vanaf. Er was geen beeld voor de nieuwe begeleider en men maakte daarom maar gebruik van bestaande beelden die enigszins in de buurt kwamen van wat er in de verhalen over werd verteld.

Alle pogingen ten spijt is het in de afgelopen decennia niet gelukt om een bevredigende verklaring te vinden voor het ontstaan van Zwarte Piet.

In dit artikel wordt voor het eerst een aannemelijk en met feiten onderbouwd scenario beschreven.