Ik krijg vragen waarom ik niet met bewijzen kom waaruit blijkt dat het feest in de jaren na 1623 is veranderd.

Hieronder zet ik uiteen waarom het feest direct na 1623 niet is veranderd en wat er wel is gebeurd. Dit stuk veronderstelt dat je het artikel hebt gelezen.

 

Na het feest in 1623 gebeurt er aanvankelijk niets met het sinterklaasfeest. Alleen de verhalen over de komst van de piraten worden doorverteld. Eerst: “weet je nog, 5 jaar geleden, dat was een bijzonder sinterklaasfeest”. Een generatie later en verder van Veere vandaan: “De zus van Henk die toen nog in Veere woonde, schijnt het zelfs aangelegd te hebben met zo’n piraat”. Weer een generatie later vertelt opa aan zijn kleinzoon: “Lang geleden, toen ik zelf nog een kleine jongen was, hoorde ik dat Sinterklaas echt aangekomen was in Veere. Ik heb het zelf niet gezien, maar heb er veel over gehoord. Hij kwam per schip met wel 100 Moorse piraten aan boord. Iedereen kreeg cadeautjes. Het was een groot feest, dat kun je wel bedenken. De piraten spraken Spaans”. Nog een generatie later: “Men zegt dat Sinterklaas eens in Veere is aangekomen. Hij kwam toen met Moorse piraten uit Spanje“.

Hier begint de legendevorming. Autoriteiten en geestelijkheid zijn niet geïnteresseerd in dit verhaal en het volk schreef het niet op. Vandaar dat we behalve enkele latere feiten, er niets van weten. Het sinterklaasfeest is niet in het jaar 1624 veranderd. Het enige dat gebeurde is dat ten tijde van het sinterklaasfeest, naast het sinterklaasverhaal ook het verhaal van de piraten werd doorverteld. In de loop der jaren zijn deze verhalen steeds meer samengevoegd. Uit indirecte bronnen, de verspreiding van het verhaal, blijkt dat de legende waarschijnlijk in Zeeland is begonnen. Uit het schilderij uit 1703 blijkt dat het vóór 1700 moet zijn gebeurd.

Dit scenario is consistent met de manier waarop volksgebruiken zich ontwikkelen. Elite, autoriteiten, regelgeving hebben er weinig vat op. Het “volk” bepaalt zelf hoe de gebruiken veranderen en worden vormgegeven. We zullen waarschijnlijk nooit precies weten hoe het gebeurd is. Elk dorp had in die tijd zijn eigen sinterklaastraditie. In elk dorp kan het nieuws van de piraten wel of niet in een of andere vorm zijn toegevoegd aan het verhaal. Rond 1850 is de vorm in bepaalde kringen in Amsterdam doorslaggevend geweest voor de uitgave van Schenkman. Maar hoe, via welke omwegen en contacten die vorm in Amsterdam is gekomen?

Essentieel is dat grote delen van de bevolking kennis hebben van het piratenverhaal. Anders zouden ze de nieuwe knecht van Schenkman niet herkennen en niet accepteren als een voortzetting van de sinterklaastraditie, zoals de noord-oostelijke provincies dat aanvankelijk ook niet deden.

Het zou goed kunnen dat we nog meer bewijzen vinden voor dit scenario. Al zal er geen document gevonden worden waarin staat wie wanneer het verhaal van de piraten als legende heeft gekwalificeerd en aan de legende van Sinterklaas heeft toegevoegd. Wat we kunnen verwachten is terloopse informatie die in combinatie met Sinterklaas wordt genoemd. Een waarschijnlijke vindplaats voor zulke informatie is Noord Brabant, maar het zou ook uit Zeeland of andere gebieden kunnen komen.

Een aantal voorbeelden van dergelijke informatie hebben we al. Denk bijvoorbeeld aan de witte knecht uit 1800. Hij lijkt op een kapitein. Waarom wordt hij zo genoemd? Wanneer de knecht eigenlijk een slaaf, page, moor of duivel is, dan is dat toch een merkwaardige, onbegrijpelijke opmerking? Voor mensen in 1800 was het duidelijk wat hij voorstelde, zij kenden het verhaal en hoefden geen uitleg over waar deze kapitein vandaan kwam. Dit is precies het type informatie die we kunnen verwachten en die wijst naar de legende van de piraten.

Naast de prent uit 1800 hebben we ook het schilderij uit 1700, de namen van de begeleiders uit 1940 en de verspreiding van het verhaal rond 1850. Ook kennen we een vorm van het sinterklaasfeest dat beschreven is door de Génestet. Deze kan tot nu toe alleen verklaard worden door de theorie met de piraten. Bovendien kan, zoals uitgebreid in het artikel aan de orde komt, de volledige inhoud van de Nederlandse sinterklaaslegende verklaard worden door de aankomst van Murad Raïs en zijn piraten. Er is geen enkele alternatieve theorie die dat kan.